خزش یونولیت چیست؟

خزش یونولیت تغییر شکل دائمی و برگشت ناپذیر است که به علت قرارگیری پیوسته در معرض بارهای مکانیکی و حرارتی ایجاد می شود.

یکی از مشکلاتی که ممکن است در اثر گذشت زمان طولانی مدت در یونولیت ایجاد شود، خزش است که با تغییر شکل های دیگر کاملاً متفاوت می باشد. جلوگیری از این مشکل کمی سخت است اما با تکنیک های مهندسی و برنامه ریزی دقیق می توان از وقوع این پدیده در کاربردهای خاص جلوگیری کرد.

منظور از خزش چیست؟

خزش، یک پدیده کاملاً متکی به زمان می باشد که بسیار کند انجام می شود و قادر است سبب شکست ماده در تنشی پایین تر از تنش تسلیم شود.

مؤلفه های زیادی بر روی این پدیده اثر می گذارند که که مهمترین آنها شامل خصوصیات مکانیکی مواد، تنش و دما می باشند. موادی مثل فولاد فقط زمانی دچار این پدیده می شوند که به دمای نزدیک به دمای ذوب خود نزدیک شوند. اما موادی مانند پلی استایرن انبساطی در اثر اعمال بار سنگین و طولانی مدت با این مشکل مواجه می شوند. عوامل مؤثر در خزش یونولیت با فلزات ممکن است کمی متفاوت باشد.

چرا مطالعه پدیده خزش مهم است؟

این پدیده در حوزه های گوناگونی مانند مهندسی و علم مواد به کار می رود. هدف اصلی از مطالعه این پدیده و بررسی اثرات آن بر روی رفتار مواد، طراحی و ساخت اجزای مقاوم و بادوام نسبت به تنش و دمای بسیار زیاد است.

بی توجهی به مؤلفه های خزش در طراحی اجزای سازه ها با پیامدهای بسیار بد و زیان آوری همراه می باشد. دلایل اهمیت مطالعه و تحقیق بر روی این پدیده را موارد زیر می دانیم:

• پیدا کردن مواد قابل استفاده در فناوری های نوین و حوزه های مهم
• حصول اطمینان از همگون بودن قطعات و سازه ها
• ممانعت از تغییر شکل های خسارت بار و حادثه ساز
• افزایش دوام قطعات و سازه ها

تأثیر زمان بر روی خزش چیست؟

زمان از فاکتورهای مهم برای شکل گیری پدیده خزش می باشد. در همه تعریف های خزش در زمان تأکید به شرایط بارگذاری شاهد استفاده از واژگانی مانند پیوسته، مداوم و همیشه هستیم.

خزش یونولیت و دیگر مواد به شدت به مؤلفه زمان وابسته است. به همین دلیل از قید زمان در تعریف این پدیده استفاده می شود. زمان در دو مرحله بر این پدیده اثر می گذارد:

• نرخ خزش با گذشت زمان کم می شود که خزش گذرا نام دارد.
• نرخ خزش با گذشت زمان فیکس می ماند که خزش پایدار نام دارد.

در مرحله پایانی هر چقدر که زمان می گذرد، نرخ خزش با شیب بیشتری زیاد می شود و ماده را به از هم پاشیدگی نزدیک می کند. ارتباط میان زمان و خزش، اصلاً خطی و مستقل نمی باشد. این رابطه به فاکتورهای مختلفی مانند دمای عملیاتی، تنش عملیاتی و خواص مکانیکی ماده وابسته می باشد.

چرا یونولیت دچار خزش می شود؟

یونولیت، یک ماده متخلخل است که از تعداد زیادی سلول بسته تشکیل شده اند و هوای زیادی داخل ساختار خود دارند. زمانی که این ماده با ساختار خاص خود در معرض بار طولانی مدت قرار می گیرند، دچار تغییر شکل می شوند.

با توجه به اینکه یونولیت از چه خصوصیاتی برخوردار است و سطح دانسیته و ضخامت آن چقدر است و همچنین شرایط محیطی، ممکن است سطح مقاومت یونولیت در برابر این پدیده متفاوت باشد. بنابراین ممکن است یک یونولیت دچار این تغییر شکل به صورت قابل توجه شود و یونولیت دیگر به اندازه بسیار کم دچار تغییر شکل شود.

چه عواملی سبب افزایش خزش یونولیت می شوند؟

تمامی عواملی که سبب افزایش این پدیده در پلی استایرن انبساطی می شوند را در جدول زیر نشان داده ایم:

عوامل مؤثر بر خزش در یونولیت	توضیحات
بارگذاری طولانی مدت	افزایش تغییر شکل در اثر افزایش میزان بارگذاری
افزایش فشار وارد شده	افزایش تغییر شکل در اثر افزایش فشار وارد شده
دانسیته یونولیت	کاهش تغییر شکل در صورت بالا بودن دانسیته
دمای محیط	افزایش تغییر شکل یونولیت در صورت بالا بودن دمای محیط
چگونگی توزیع بار	افزایش تغییر شکل یونولیت در صورت یکسان نبودن توزیع بار

در چه مواردی خزش یونولیت بیشتر رخ می دهد؟

این پدیده در بعضی کاربردها بیشتر رخ می دهد که عبارتند از:

1-   یونولیت زیر کف ساختمان و تغییر شکل زیاد

در صورتیکه یونولیت زیر کف یا لایه های گوناگون کف سازی باشد، در معرض طولانی مدت بار ناشی از وزن لایه های بعد می باشد. در این شرایط هر چقدر که مقاومت فشاری یونولیت بالاتر باشد احتمال تغییر شکل کمتر می باشد. چرا که مقاومت فشاری بالا، سطح پایداری یونولیت نسبت به بار را افزایش می دهد.

2-   عایق کاری زیر فونداسیون یا سازه و تغییر شکل زیاد

خزش یونولیت ممکن است در عایق کاری زیر فونداسیون ایجاد شود. در این جا، تغییر شکل ایجاد شده بسیار مهم است. چرا که ممکن است بر روی خاصیت عایق کاری تأثیر منفی بگذارد و مشکلاتی را بوجود بیاورد. کیفیت و ایده آل بودن خصوصیات یونولیت در اینجا مهم است و می تواند تغییر شکل را به کمتری میزان برساند.

3-   خزش یونولیت در عایق کاری سردخانه

یونولیت هایی که برای عایق کاری سردخانه به کار رفته اند در معرض این پدیده هستند. چرا که پلی استایرن انبساطی در معرض بارهای طولانی مدت سازه سردخانه به دلیل شرایط محیطی خاص دچار تغییر شکل هایی با گذشت زمان می شود. هر چقدر که یونولیتی که در اینجا به کار رفته است در برابر دما مقاوم تر باشد و از دانسیته و مقاومت فشاری بالاتر برخوردار باشد دارای ثبات بیشتری است و تغییر شکل کمتری خواهد داشت.

سخن پایانی

خزش یونولیت یک پدیده متداول برای یونولیت در اثر گذشت زمان زیاد است. زمانی که قرار است یونولیت در ساخت و سازها به کار رود توجه به مشخصات فنی و سطح کیفیت یونولیت بسیار مهم است تا بتوان حدالامکان از وقوع این پدیده جلوگیری کرد و از کاهش امنیت و مقاومت ساختمان ها جلوگیری کرد.

با خرید یونولیت درجه یک و مقاوم از ایران یونولیت می توانید به افزایش کیفیت و مقاومت ساختمان های خود کمک کنید و احتمال ایجاد پدیده خزش را کاهش دهید. در نتیجه ساختمان های شما دارای طول عمر بالاتری خواهند بود.